Glukoz

Bu sayfayı paylaşmak ister misiniz
 Bu makaleyi yazdırın
 Bu sayfa yararlı oldu mu?
Diğer Adları: Kan şekeri; Açlık kan şekeri; AKŞ; Açlık kan şekeri; Açlık kan glukozu; Açlık plazma glukozu; Oral glukoz Tolerans Testi; OGTT; İdrar glukozu
Resmi adı: Kan glukozu; İdrar glukozu

Bir Bakışta

Niçin Testi Yaptıracaksınız?

Kan şekerinizin sağlıklı değer aralığı içinde olup olmadığını belirlemek, hiperglisemi , hipoglisemi, diyabet ve prediyabet araştırması yapmak, tanılarını koymak ve takipleri için bu test istenir.

Ne Zaman Testi Yaptıracaksınız?

Düzenli fizik muayenenin bir bölümü olarak, kan şekerinizin yüksek veya düşük olduğunu düşündüren belirtileriniz varsa, gebelik sırasında, diyabetikseniz hastalığınız sırasında günde birkaç kez kan şekeri düzeylerini izlemek için bu test yapılır. 

İdrar glukozu: Genellikle idrar tahlilinin bir bölümü olarak bu test istenir.

Gerekli Numune Nedir?

Bir kol damarınızdan alınan kan numunesi; hastanın kendi kendini kontrolü için deri delinerek alınan bir damla kan, bazen rastgele zamanda alınan idrar numunesi kullanılır. Bazı diyabet hastalarında, 5 dakikada bir kan şekerinizi ölçen ve karın derisi altına yerleştirilen  küçük bir tel sensörden ibaret  sürekli glukoz ölçen bir  cihaz kullanılabilir.

Test için Hazırlık Gerekir mi?

Genellikle kan şekeri testi yaptırmadan 8 saat öncesine kadar aç kalmanız, hiçbir şey yememeniz, sudan başka bir şey içmemeniz önerilmektedir. Ancak diyabetlilerde, diyabeti en iyi kontrol altına almak için kan şekeri düzeyleri sıklıkla hem açken hem de öğünlerden sonra kontrol edilmektedir

Test Numunesi

Ne test edilmektedir?

Glukoz vücut için başlıca enerji kaynağı olarak işlev gören basit bir şeker türüdür. Aldığımız karbonhidratlar glukoza (ve bazı birkaç basit şekere) parçalanır, ince bağırsaklar tarafından emilir ve kan dolaşımına girer. Vücut hücrelerinin çoğu enerji üretimi için glukoza gerek duymaktadır. Beyin ve sinir sistemi hücreleri enerji için glukoza gerek duymakla kalmazlar, kan glukoz konsantrasyonu belli bir düzeyin üstünde olmadıkça işlev göremezler.

Vücudun glukoz kullanımı pankreas tarafından üretilen bir hormon olan insülinin varlığına bağımlıdır. İnsülin bir trafik polisi gibi davranarak  glukozu vücudun hücreleri içine taşır, vücudu fazla enerjiyi kısa dönemde glikojen ve/veya yağ hücreleri içinde  trigliseritler olarak depolamaya yönlendirir. Glukoz  veya insülinsiz yaşayamayız, glukoz ve insülin denge içinde olmalıdır.

Normalde yemekten sonra kan şekeri düzeyleri hafifçe yükselmekte ve bu düzeyleri düşürmek için insülin salgılanmaktadır. Salgılanan insülin miktarı öğünün büyüklüğü ve içeriğiyle uyumlu olmalıdır. Kan şekeri, öğünler arasında veya zorlu bir çalışmadan sonra olabildiği  gibi çok fazla düşerse glukagon (başka bir pankreas hormonu) salgılanarak  karaciğere glikojenin bir bölümünü glukoza  döndürmesini ve kan şekeri düzeylerini yükseltmesini söyler. Glukoz/insülin  geri bildirim mekanizması uygun biçimde çalışıyorsa kan glukoz miktarı oldukça sabit düzeylerde kalmaktadır. Denge bozulup kan şekeri düzeyleri yükseldiğinde, vücut hem insülin üretimini artırarak hem de idrarla glukoz atarak dengeyi kurmaya çalışır.

Şiddetli, akut hiperglisemi  veya  hipoglisemi; organ yetmezliği, beyin hasarı, koma ve aşırı olgularda ölüme neden olarak yaşamı tehdit edici olabilir.  Kronik hipertansiyon böbrekler, gözler, kalp, kan damarları ve sinirler gibi vücut organlarında ilerleyici hasara neden olabilmektedir. Kronik hipoglisemi beyin ve sinir hasarına neden olabilmektedir.

Bazı kadınlarda gebelik sırasında gestasyonel diyabet (gebelik diyabeti) denilen bir diyabet tipi oluşmaktadır. Tedavi edilmezse bu annelerin düşük glukoz düzeylerine sahip olabilen çocuklar doğurmalarına neden olabilmektedir. .Gebelik diyabeti olanlarda ilerde  diyabet gelişebilir veya gelişmeyebilir.

Test için numune nasıl toplanır?

Bir kol damarınızdan alınan iğneyle alınan kan numunesi veya küçük, ucu  sivri bir lansetle derinizi delerek alınan bir damla kan kullanılır.  Bazen rastgele zamanda alınan idrar numunesi kullanılır. Bazı diyabetik hastalar, karın derisi altına küçük bir sensör (algılayıcı) teli sokulan ve bir yapışkan bantla yerinde tutulan sürekli kan şekeri izlem cihazını kullanabilirler. Sensör  beş dakikada bir kan şekeri düzeylerini ölçmekte ve sonuçları hastanın giysisine tutturulmuş bir cihaza göndermektedir. Cihazın dijital ekranı hastanın kan şekerini gerçek zamanlı olarak bilmesini sağlar.


Numunenin kalitesinden emin olmak için herhangi bir test hazırlığına gerek var mı?

Tarama testi için kan şekeri testinden en azından 8 saat öncesine kadar aç kalmanız, su dışında hiçbir şey yiyip içmemeniz önerilir. Diyabet tanısı konanlar sıklıkla hem açken hem de öğünlerden sonra test edilir. glukoz tolerans testi  ilk kan numunesi için aç kalmanızı ve daha sonra belirlenmiş miktarda glukoz içeren bir sıvı içmenizi gerektirir. Daha sonra belirlenmiş zamanlarda ardışık kan numuneleri alınır.


Test

Sık Sorulan Sorular

Bir Laboratuvar Uzmanına Sorun

* doldurulması gerekli alanı gösterir



Lütfen kim olduğunuzu belirtin:   
  
  
  
  
  
  



Bir yanıt almanız için geçerli bir e-posta adresi vermelisiniz.



| |

Makalenin Kaynakları

« İlgili Sayfalara Geri dönün

NOT: Bu makale, burada söz edilen kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editörler İnceleme Kurulunun toplu deneyiminden yararlanan araştırmaya dayanmaktadır. Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte ve inceleme sonuçlarına göre güncelleştirilebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılan orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

Juvenile Diabetes Research Foundation. Continuous Glucose Monitors (Online information) Available online through http://www.jdrf.org. Accessed March 2008.

Johns Hopkins Health Alert. Using a Continuous Glucose Monitor (Online information). Available online through http://www.johnshopkinshealthalerts.com. Accessed March 2008.

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. National Diabetes Information Clearinghouse, Diagnosis of Diabetes (Online information). PDF available for download at http://diabetes.niddk.nih.gov. Accessed March 2008.

Recommendations of the Expert Committee on the Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus. Diabetes Care, Vol 20(7), Pp 1183-97 (1997).

David E. Goldstein, Hsiao-Mei Wiedmeyer, Randie R. Little, Victor Vargas, Satish S Nair, John Reid. Relationship Between Glycohemoglobin (GHB) and Mean Blood Glucose (MBG) in the Diabetes Control and Complications Tiral (DCCT). Diabetes 46 (Sup 1), 8A (1997).

Thomas, Clayton L., Editor (1997). Taber’s Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company, Philadelphia, PA [18th Edition].

Pagana, Kathleen D. & Pagana, Timothy J. (2001). Mosby’s Diagnostic and Laboratory Test Reference 5th Edition: Mosby, Inc., Saint Louis, MO.

Snow, K. (2001 June 6, Updated). Hypoglycemia. EMedicine.com [On-line Journal]. Available online through http://www.emedicine.com.

Feit, S. (2001 August 30). Drug-induced hypoglycemia. MEDLINEplus Health Information [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000310.htm.

Bernal-Mizrachi, C., Updated (2001 June 6, Updated). Glucose Test. MEDLINEplus Health Information [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003482.htm.

Spengler, R. (2001 September 18, Updated). Blood Glucose. WebMD Health [On-line information]. Available online through http://my.webmd.com.

MERCK. Hypoglycemia. The Merck Manual of Medical Information – Home Edition [On-line information]. Available online through http://www.merck.com.

National Diabetes Information Clearinghouse, NIDDK and NIH. Diagnosis of Diabetes. Available online through http://diabetes.niddk.nih.gov.

Agha, I., Updated (2004 January 26, Updated). Glucose-urine. MedlinePlus Medical Encyclopedia [On-line information]. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003581.htm.

(2002 May 01, Updated). Other Diabetes Management Tests, Urine Glucose. Diabetes Information, U.S Food and Drug Administration [On-line information]. Available online through http://www.fda.gov.

(1995-2004). Diabetes Mellitus. The Merck Manual of Medical Information-Second Home Edition [On-line information]. Available online through http://www.merck.com.

ADA Clinical Practice Recommendations. Diabetes Care 28:S37-S42, 2005. Available online at http://care.diabetesjournals.org.

Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Burtis CA, Ashwood ER and Bruns DE, eds. 4th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier Saunders; 2006, Pp 860-862.