Ağır Metaller

Bu sayfayı paylaşmak ister misiniz
 Bu makaleyi yazdırın
 Bu sayfa yararlı oldu mu?
Diğer Adları: Toksik Metaller
Resmi adı: Ağır Metaller Paneli

Bir Bakışta

Niçin Testi Yaptıracaksınız?

Belirli ağır metallere aşırı maruziyeti araştırmak, saptamak ve izlemek için bu test yapılır.

Ne Zaman Testi Yaptıracaksınız?

Ağır metallerle çalışıyorsanız veya doktorunuz bu metallere maruz kaldığınızdan kuşkulandığında belli aralıklarla bu testlerden geçersiniz. 

Gerekli Numune Nedir?

Bir kol damarınızdan alınan kan numunesi veya 24-saatlik idrar numunesi, nadiren saç, kıl, doku veya başka bir sıvı numunesi kullanılır.

Test Numunesi

Ne test edilmektedir?

Ağır metaller paneli, kan, idrar veya daha nadiren saç, kıl veya başka bir vücut dokusu veya sıvısında spesifik, potansiyel olarak toksik metallerin miktarını tayin eden bir grup testtir. Laboratuvar tek tek metaller için yapılan testlerden başka birkaç farklı ağır metal paneli grupları beraber test edilebilir. En çok  kurşun, civa  ve arsenik kombinasyonları kullanılmaktadır.  Diğer paneller kadmiyum, bakır  ve çinko gibi bir veya daha fazla sayıda metali içerebilir. Doktorunuz neye maruz kaldığınıza veya klinik bulgularınıza göre test edilecek metalleri seçecektir.

" Ağır metaller" terimi kesin olmayan bir tanımlamadır. Bu terim elementlerin periyodik tablosuyla ilişkili olup yüksek özgül ağırlıklı veya metal özelliklerini taşıyan çeşitli elementleri belirtir. Bu elementler doğal çevrede bulunur ve çok çeşitli ve sık kullanılan ürünleri imal eden endüstrilerde kullanılır. Normal fonksiyonları için vücut bu elementlerin bir bölümüne örneğin demir, bakır, selenyum, molibden ve çinkoya eser miktarlarda gerek duyarken bu elementler, yüksek düzeylerde toksik olabilirler. Bir  ağır metalin anlamlı derecede yüksek konsantrasyonları insanlar için tahriş veya tahrip edici olabilir, toprak, hava, besinler ve suyu kirletebilir ve çevrede sonsuza kadar kalabilir. Zarar verici potansiyele sahip olduklarından ağır metaller terimi sıklıkla "toksik metaller" terimiyle değişimli kullanılmaktadır.

Bir kişinin geçirebildiği hastalık belirtileri ve bulguları metalin tipi, şekli, miktarı, maruziyetin süresi, tipi, kişinin yaşı ve genel sağlık durumuna bağlıdır. Bazı metaller diğerlerine göre çok daha toksik ve organik metal bileşiğe kıyasla inorganik bileşiklerde olduğu gibi daha zararlı olabilmektedir. Kişinin metale maruz kalma biçimi emilen metal miktarı ve temasa edilen vücut kısmı (kısımlarını) etkileyebilmektedir. Elde tutulduğunda az veya yalnızca orta derecede zararlı olabilen, yutulduğunda zayıf emilen bir metal buharları solunduğunda çok daha toksik olabildiği gibi ağır akciğer hasarına neden olabilmektedirler.

Şiddetli akut maruziyet, zamanla orta derecede maruziyetler gibi hasarlanmaya neden olabilmekte, bazı olgularda yaşamı tehdit edici olabilmektedir. Küçük miktarlarda ağır metalleri vücut uzaklaştırabilmektedir. Orta derecede ve büyük miktarlar böbreklerde, karaciğer, kemikler ve beyinde birikebilmektedir. Bazı metallerin karsinojenik olduğu düşünülür ve kanser geliştirme riskini artırırlar. Bazıları vücudun kırmızı kan hücreleri (RBC- eritrosit) ve beyaz kan hücreleri (WBC- lökosit) yapımını olumsuz etkileyebilmektedir. Fetüsler ve küçük çocuklar en yüksek risk altındadır. Düşük konsantrasyonlara maruziyetler bile gençlerin fiziksel ve zihinsel gelişmesini olumsuz etkileyebilmektedir. Bazı olgularda organlar ve beyin kalıcı olarak zarar görebilmektedir. Birçok metal anneden fetüse, bazıları anne sütüyle bebeğe geçebilir.

 

Test için numune nasıl toplanır?

Ağır metal testi, genellikle bir kol damarına batırılan iğneyle alınan kan numunesi veya 24 saatlik idrar numunesi kullanılarak gerçekleştirilir. Herhangi bir dış metal kaynaktan, numunenin kirlenme (kontaminasyonunu) potansiyelini en alt düzeye indirmek için özel metal içermeyen kan veya asitle yıkanmış idrar kapları kullanılır.

Ağır metal testi için hem idrar hem de kan numuneleri kullanılabilirse de mutlaka metalin benzer formlarını test etmemektedir. Örneğin, balıklarda saptanan bir organik civa türü olan metil civa idrarda değil kanda tespit edilebilmektedir. Organik civa ve arseniğin ölçümü için idrar numunesi tercih edilmektedir.

Saç ve el tırnağı analizi zamanla veya geçmişte oluşmuş maruziyete ilişkin kanıtlar sağlamasına rağmen yakın zamandaki maruziyetleri göstermeyecektir. Kan ve idrar numuneleri kronik veya son birkaç gün içinde meydana gelmiş maruziyetleri yansıtacaktır.

Ender olgularda test için biyopsi yapılarak doku numunesi alınmalıdır.

 

Numunenin kalitesinden emin olmak için herhangi bir test hazırlığına gerek var mı?

Test hazırlığı gerekli değildir.

Test

Sık Sorulan Sorular

Bir Laboratuvar Uzmanına Sorun

* doldurulması gerekli alanı gösterir



Lütfen kim olduğunuzu belirtin:   
  
  
  
  
  
  



Bir yanıt almanız için geçerli bir e-posta adresi vermelisiniz.



| |

Makalenin Kaynakları

« İlgili Sayfalara Geri dönün

NOT: Bu makale, burada söz edilen kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editörler İnceleme Kurulunun toplu deneyiminden yararlanan araştırmaya dayanmaktadır. Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte ve inceleme sonuçlarına göre güncelleştirilebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılan orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.

(Updated 2008 August 07). U.S. Department of Labor Occupational Safety and Health Administration, Toxic Metals. Toxic Metals [On-line information]. Available online at http://www.osha.gov/SLTC/metalsheavy/index.html through http://www.osha.gov. Accessed 1/25/09.

Soghoian, S. and Sinert, R. (2008 July 18). Toxicity, Heavy Metals. eMedicine [On-line information]. Available online at http://emedicine.medscape.com/article/814960-overview through http://emedicine.medscape.com. Accessed 1/18/09.

(1999 April 14). OSHA Regulated Toxic Metals. U.S. Department of Labor OSHA Safety and Health Topics [On-line information]. Available online at http://www.osha.gov/SLTC/metalsheavy/regulated.html through http://www.osha.gov. Accessed 1/25/09.

(2006 September). Aluminium. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts22.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(1995 September). Antimony. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts23.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2007 August). Arsenic. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts2.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2002 September). Berillyum. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts4.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2008 September). Cadmium. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts5.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2008 September). Chromium. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts7.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2008 May 23). Hexavalent Chromium. OSHA Safety and Health Topics [On-line information]. Available online at http://www.osha.gov/SLTC/hexavalentchromium/index.html through http://www.osha.gov. Accessed 1/25/09.

(2004 April). Cobalt. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts33.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2004 September). Copper. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts132.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2007 August). Lead. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts13.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2008 September). Manganese. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts151.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(1999 April). Mercury. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts46.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2005 August). Nickel. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts15.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2003 September). Selenium. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts92.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(1999 July). Silver. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts146.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(1995 September). Thallium. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts54.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2005 August). Tin and Tin Compounds. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts55.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(1995 September). Vanadium. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts58.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

(2005 August). Zinc. ATSDR ToxFAQs [On-line information]. PDF available for download at http://www.atsdr.cdc.gov/tfacts60.pdf through http://www.atsdr.cdc.gov. Accessed 1/25/09.

Podsiki, C. (2008 November). Chart of Heavy Metals, their Salts and Other Compounds. American Institute for Conservation of Historic and Artistic Works [On-line information]. PDF available for download at http://aic.stanford.edu/health/guides/heavy_metals_table_11_08.pdf through http://aic.stanford.edu. Accessed on 1/25/09.

Roth, E. and Quig, D. (2008 May). Toxic Metals, Why Hair Analysis Deserves Another Look. Clinical Laboratory News v 34, (5) [On-line information]. Available online at http://www.aacc.org/publications/cln/2008/may/Pages/series_0508.aspx through http://www.aacc.org. Accessed on 1/25/09.

Clarke, W. and Dufour, D. R., Editors (© 2006). Contemporary Practice in Clinical Chemistry: AACC Press, Washington, DC. P. 474.

Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Burtis CA, Ashwood ER and Bruns DE, eds. 4th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier Saunders; 2006, Pp. 1371-1374.

Harrison’s Principles of Internal Medicine. 16th ed. Kasper D, Braunwald E, Fauci A, Hauser S, Longo D, Jameson JL, eds. McGraw-Hill, 2005, Pp. 2577-2580.