Diğer Adları
Kansızlık
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 30 Kasım 2017.
Genel Bakış

Kırmızı kan hücrelerinin (RBC) sayısı ve/veya bu hücrelerin içerdiği hemoglobin normalin altına düştüğünde anemi (kansızlık) oluşmaktadır. Oksijenin akciğerlerden vücudun diğer kısımlarına nakli ve sevki için kırmızı kan hücreleri ve içlerindeki hemoglobine gerek vardır.  Yeterince oksijen mevcut olmadığında vücut içinde birçok doku ve organ olumsuz etkilenebilmektedir. Anemi, kırmızı kan hücresi sayısı  ve/veya hemoglobin düzeylerindeki azalmanın derecesine göre hafif, orta veya şiddetli derecede olabilir. Her yaş, ırk ve etnik gruptaki erkek ve kadında oldukça sık görülen bir durumdur. Ancak belli bazı kişiler artan bir anemi geliştirme riski altındadır. Bu kişiler demir ve vitaminlerden fakir diyetlerle beslenenlerle, böbrek hastalığı, diyabet, kanser, iltihaplı bağırsak hastalığı, ailevi kalıtsal anemi özgeçmişi olanları, tüberküloz  veya HIV  hastalarını, yaralanma veya cerrahi nedeniyle önemli kan kaybı olan kişileri  içermektedir.

Genellikle, aneminin başlıca iki nedeni mevcuttur:

  • Demir eksikliği, B vitamini  eksikliği veya aplastik anemide olduğu gibi kırmızı kan hücrelerinin üretiminde bozulma veya azalma
  • Hemolitik anemide olduğu gibi kırmızı kan hücrelerinin yaşam sürelerinde kısalma  ve artan yıkımları

Birkaç farklı anemi tipi ve değişik nedeni mevcuttur. En sık görülen tipleri aşağıdaki Tabloda özetlenmiştir. Bağlantılar üzerine tıklayın ve her biri üzerine daha fazla bilgi edinin.

Accordion Title
Anemia hakkında
  • Aneminin tipi

    Birkaç farklı anemi tipi ve değişik nedeni mevcuttur. En sık görülen tipleri aşağıdaki Tabloda özetlenmiştir. Bağlantılar üzerine tıklayın ve her biri üzerine daha fazla bilgi edinin.

     

    Aneminin tipi Tanımı Nedenler
    Demir Eksikliği Demir eksikliği hemoglobin miktarında azalmaya yol açmaktadır. Düşük hemoglobin düzeyleri de normal kırmızı kan hücrelerinde azalmaya yol açmaktadır. Kan kaybı, demir eksikliği, demirin yetersiz emilimi
    Pernisiyöz Anemi ve B Vitamini Eksikliği

    B vitaminlerinin eksikliği kırmızı kan hücrelerinin normal gelişimleri sürecinde olduğu gibi büyümelerine ve sonrasında bölünmelerine izin vermediğinden bu hücrelerin üretimlerinin azalmasına yol açar.

    İntrinsik faktör eksikliği, B vitaminlerinden fakir diyet, B vitaminlerinin emiliminde azalma
    Aplastik Kırmızı kan hücreleri dahil olmak üzere kemik iliği tarafından üretilen hücrelerin üretiminde azalma Kanser tedavisi, toksinlere maruziyet, otoimmün bozukluklar, viral enfeksiyonlar
    Hemolitik Dolaşımdaki kırmızı kan hücreleri normaldeki 120 günlük yaşamlarından daha kısa yaşarlar. Bu da  sayılarında azalmaya yol açmaktadır. Kalıtsal nedenler orak hücreli anemi, talasemiyi, diğer nedenler transfüzyon reaksiyonunu, otoimmün hastalığı ve bazı ilaçların (penisilin) kullanımını içerir
    Kronik hastalıkların anemisi Uzun vadede değişik rahatsızlıklar kırmızı kan hücrelerinin azalan üretimine neden olabilmektedir. Böbrek hastalığı, diyabet, tüberküloz veya HIV

    Anemi akut veya kronik  olabilir.  Kronik anemi uzun süren diyabet, kronik böbrek hastalığı veya kanser gibi hastalıklarla birlikte  yavaş gelişir.  Bu hastalıklarda belirtiler altta yatan hastalıkla maskelendiğinden anemi belirginleşmeyebilir. Kronik hastalıklarda anemi sıklıkla bir müddet gözden kaçabilir. Bazen başka rahatsızlıklar için yapılan testler veya muayeneler sırasında saptanabilir.

    Önemli sayıda kırmızı kan hücresinin yok edildiği belli bazı hemolitik anemilerde olduğu gibi akut ataklar sırasında da anemi oluşabilmektedir. Çok kısa zamanda bulgular ve belirtiler belirginleşebilmekte fizik muayene, tıbbi öykü ve testler sonucu nedeni belirlenebilmektedir.

  • Belirtiler ve bulgular 

    Farklı anemi tiplerinin farklı nedenleri olmasına rağmen belirtiler ve bulgular çok benzer olabilir. Hafif ve orta derecedeki anemi  formları az sayıda belirtiye yol açabilir. En sık görülen belirtiler:

    • Genel bir yorgunluk ve güçsüzlük hissi
    • Enerji kaybı

    Anemi şiddetlendikçe baş ağrısı, baş dönmesi, eller ve/veya ayaklarda soğukluk ve uyuşukluk hissi, soluk sima, nefes darlığı, hızlı ve düzensiz kalp atımları ve göğüs ağrısı gelişebilmektedir.

  • Laboratuvar Testleri

    Tam kan sayımı  (Hemogram)
    Anemi ilk kez bir sağlık muayenesi veya başka rahatsızlıklar için yapılan testler sırasında istenen Tam Kan Sayımı ile saptanabilmektedir. Sıklıkla yılda bir yapılan muayenelerin bir bölümü olarak da istenmektedir. Tafm kan sayımı kan dolaşımınızda bulunan farklı kan hücrelerinin her bir tipinin sayısı ve göreceli orantısını veren  rutin bir testtir. O sırada kanınızda bulunan kan hücrelerinin büyüklük, şekil ve göreceli olgunluk dereceleri hakkında doktorunuza bilgi verir.

    Kan yayma preparatı (Periferik yayma) ve Formül lökosit
    Tam kan sayımı sonuçları anemiyi gösteriyorsa ardından Kan Yayma Preparatı veya bir Formül Lökosit yapılabilir. Bu testlerin sonuçları kansızlığın nedenleri hakkında ipuçları verebilir. Kansızlığın nedenini belirlemeye ve tedaviyi yönlendirmeye yardımcı olmak için birkaç başka test de yapılabilir. Daha fazla bilgi için farklı anemi tiplerinin tek tek tartışıldığı maddelere bkz.

  • Demir Eksikliği Anemisi

    Demir eksikliği anemisi en sık görülen kansızlık nedenidir. Hastalık belirtileri kırmızı kan hücreleri ve/veya hemoglobin düzeyindeki genel azalmayla ilişkilidir. En sık görülen bulgular ve belirtiler

    • bitkinlik, yorgunluk hissi
    • enerji kaybı

    Daha çok demir eksikliğine özgü ve vücudun demir stokları giderek daha fazla tükendiğinde ortaya çıkabilen  belirtiler kırılgan ve kaşık şeklindeki tırnaklar, şiş ve ağrılı dil, ağız köşelerinde çatlaklar veya ülserasyonlar, buz ve pislikler gibi olağandışı, besin olmayan maddeleri yeme isteği ("pika hastalığı" olarak da bilinir) gibi hastalık belirtileri mevcuttur.

    Demir, sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretimi için gerekli bir temel elementtir. Kırmızı kan hücreleri içinde oksijene bağlanan ve bu hücrelerin vücut içinde oksijeni taşımasını sağlayan  bir protein olan hemoglobinin ''hem'' bileşeninin bir bölümünü oluşturur. Vücudun ihtiyacına göre yeterli  miktarlarda demir alınmadığında, vücutta depolanmış demir kullanılmaya başlanır. Demir depoları tükendiğinde daha az sayıda kırmızı kan hücresi yapılır  Sonuçta, içlerindeki düşük miktarlardaki hemoglobin anemiye yol açmaktadır.

    Demir eksikliği nedenlerinin bir bölümü:

    • Kanama- Aşırı kanama var veya uzun süre (kronik ) kanama devam ederse, kaybedileni yerine koymak için yeterli hemoglobin ve/veya kırmızı kan hücresi oluşturmak üzere vücut yeterince demir alamayabilir veya depolayamayabilir.  Kadınlarda demir eksikliği ağır menstrüasyon kanamalarına bağlı olabilirse de yaşlı kadınlar ve erkeklerde kanamanın nedeni genellikle bağırsakların ülser ve kanser gibi hastalıklarıdır.
    • Diyette eksiklik- Demir eksikliği basitçe diyetle yeterince demir almamaya bağlı olabilmektedir. Çocuklarda ve özellikle gebe kadınlarda vücudun daha fazla demire ihtiyacı vardır. Bebek, büyümesi için bol miktarda demire gerek duyduğundan gebeler ve emziren kadınlarda sıklıkla demir eksikliği gelişmektedir. Demir kaybı düşük doğum ağırlıklı bebeklere ve erken doğuma neden olabilmektedir. Gebelik öncesi ve gebelik sırasında kadınlara rutin olarak demir katkıları verilerek bu komplikasyonlar önlenmeye çalışılır. Demir eksikliği olan kadınların emzirdiği bebekler demir eksikliği anemisine eğilimlidir.
    •  Emilim sorunu- Belli bazı hastalıklarda yiyeceklerdeki demirin mide-bağırsak kanalından (GI) emilimi olumsuz etkilenmekte ve zamanla kansızlığa yol açabilmektedir. Bu hastalıklar Çölyak hastalığı ve Crohn hastalığını içerir.

    Laboratuvar  Testleri
    Başlangıçtaki kan testleri tipik olarak tam kan sayımını (Hemogram) içermektedir. Olası sonuçlar:

    • Hemoglobin (Hb)- hastalığın erken evresinde normal olabilirken anemi kötüleştikçe azalacaktır.
    • Kırmızı kan hücresi indeksleri- erken evrede kırmızı kan hücreleri normal büyüklük ve renkte olabilirken (normositik, normokromik)  anemi ilerledikçe bu hücreler normale göre giderek küçülmekte (mikrositik) ve soluklaşmaktadır (hipokromik).
      • Kırmızı kan hücrelerinin ortalama büyüklüğü (MCV) azalabilir.
      • Kırmızı kan hücreleri içindeki ortalama hemoglobin  miktarı (MCH) azalabilir.
      • Kırmızı kan hücrelerinin büyüklüğündeki değişkenliğin artması ( kırmızı kan hücresi dağılım genişliği (RDW))

    Bir kan yayma preparatı normale göre daha küçük ve soluk kırmızı kan hücrelerini gösterir, kırmızı kan hücrelerinin  büyüklüklerindeki farklılıkları (anizositoz) ve biçimlerindeki farklılıkları (poikilositoz) gösterebilir.

    Doktorunuz kansızlığınızın demir eksikliğine bağlı olduğundan kuşkulanıyorsa  demir eksikliğini doğrulamak için birkaç doğrulama testi gerçekleştirebilir. Bu testler aşağıdakileri içerebilir:

    • Serum demiri- kanınızdaki demir düzeyi genellikle azalmıştır
    • Ferritin- vücudunuzda depolanmış demir miktarını yansıtmakta olup genellikle düşük düzeylerdedir. Enfeksiyon veya iltihaplanma var olmadığı müddetçe demir eksikliği anemisini tanımlayan en özgül testtir.
    • Total demir bağlama kapasitesi (TIBC) ve transferrin- kan yoluyla  demir taşıyan proteinin miktarı artacaktır.

    Demir eksikliğinin mide- bağırsak (Gastrointestinal (GI)) kanalından uzun süreli kanamada olduğu gibi anormal kan kaybına bağlı olduğu düşünülüyorsa başka testler ve prosedürler de uygulanabilir. GI kanamayı saptayabilen laboratuvar testleri: 

    Helicobacter pylori testi GI yolda olasılıkla uzun süreli kanama sebebi ülserlere neden olabilen bir bakteriyi saptayabilir.  Bu testlerin herhangi biri pozitifse veya kuvvetle bir GI kanamadan kuşkulanılıyorsa tedavi edilebilmesi amacıyla kanamanın yerini bulmak için endoskopi veya kolonoskopi benzeri işlemler gerçekleştirilebilir.

    Demir eksikliğinin tedavisi tipik olarak demir takviyelerini içermektedir. Demir eksikliğinin anormal kan kaybı sonucu oluştuğundan kuşkulanılırsa kanamanın nedenini belirlemek için sıklıkla ilave testlere gerek vardır. Altta yatan neden bulunup tedavi edildiğinde anemi genellikle düzelmektedir.

  • Pernisiyöz Anemi ve Diğer B Vitamini Yetersizlikleri

    Pernisiyöz anemi vücudun "intrinsik faktör" denilen bir maddeyi yeterince üretemediği bir rahatsızlıktır. İntrinsik faktör  mide duvarı hücreleri (pariyetal hücreleri) tarafından üretilen, B12 vitaminine bağlanarak ince bağırsaklardan emilimini sağlayan  bir proteindir. Kırmızı kan hücrelerinin üretiminde B12 vitamini önemlidir. Yeterli intrinsik faktör yokluğunda  vücut yiyeceklerden B12 vitaminini ememez. Buna bağlı olarak yeterli sayıda kırmızı kan hücresi imal edilemediğinden kansızlık ortaya çıkar. İntrinsik faktör eksikliğine ilaveten diğer B12 vitamini eksikliği ve anemi nedenleri ise yiyeceklerde B12 vitamini azlığı, cerrahi nedenler, bazı ilaçlar, sindirim bozuklukları (Çölyak Hastalığı, Crohn Hastalığı) ve enfeksiyonlar gibi vitaminin emilimini olumsuz etkileyen faktörlerdir. Bunlar arasında hastalık belirtilerinin en sık görülen nedeni pernisiyöz anemidir.

    B12 vitamini eksikliği genel  kansızlık belirtilerinin yanı sıra sinir sistemi bozukluklarına yol açabilmektedir. Olası yakınmalar:

    • güçsüzlük veya yorgunluk
    • bitkinlik
    • başlangıçta ellerde ve ayaklarda hissedilen uyuşma ve karıncalanma

    İlave hastalık belirtileri kaslarda güçsüzlük, reflekslerde yavaşlama, denge kaybı ve dengesiz yürümeyi içerebilir. Ağır olgularda bilinç bulanıklığı, bellek kaybı, depresyon ve/veya bunama görülebilmektedir.

    Folik asit başka bir B vitaminidir. Bu vitaminin eksikliği de kansızlığa yol açabilmektedir. Folat olarak da bilinen folik asit birçok yiyecekte, özellikle yeşil yapraklı sebzelerde bulunmaktadır. Beyin ve omuriliğin normal gelişmesi için gebelik sırasında folik aside gerek vardır. Gebe kalmayı düşünen kadınların gebe kalmadan önce ve gebelik boyunca folat eksikliği oluşmaması için ek folat almaları önemlidir.  Gebeliğin erken evresinde gelişebilecek bir folat eksikliği bebeğin beyin ve omuriliğinin gelişmesinde sorunlara neden olabilmektedir.

    B12 vitamini veya folat eksikliği sonucu oluşan anemilerde, kırmızı kan hücreleri normalden daha büyük olduğu için bu tip anemilere bazen "makrositik" veya "megaloblastik " anemi denmektedir. Bu vitaminlerin eksikliği  kırmızı kan hücrelerinin büyümesine ve daha sonra normal olarak bölünmelerine olanak tanımadığından bu hücreler daha büyüktür. Sonuçta anormal derecede büyük kırmızı kan hücrelerinin azalmasına ve anemiye yol açar.

    Laboratuvar  Testleri
    Başlangıçta kansızlık belirtileri  tam kan sayımı (Hemogram)  ve formül lökositle araştırılacaktır. Pernisiyöz anemi veya B12 vitamini eksikliğinde bu testler genellikle aşağıdaki sonuçları verir:

    • Düşük hemoglobin düzeyi
    • Kırmızı kan hücresi göstergelerinden ortalama hücre hacmi (MCV) sıklıkla yükselmiştir.
    • Kan yayma preparatlarında anormal derecede büyük kırmızı kan hücreleri görülecektir.

    B12 vitamini eksikliği gibi folik asit eksikliği de hemoglobin ve kırmızı kan hücrelerinin boyutlarında aynı değişikliğe neden olabilmektedir. Kansızlığınızın nedeninin pernisiyöz anemi, veya diyette B12 veya folat eksikliğine bağlı olduğu düşünüldüğünde tanı koymak için genellikle ilave testler yapılır. Bu testlerin bazıları:

    Bazen bir  kemik iliği aspirasyonu uygulanabilir. İleride olgunlaşıp kırmızı kan hücrelerine dönüşecek hücrelerin (öncül hücreler) normalden daha büyük olduğunu gösterebilir.

    Bu rahatsızlıkların tedavisi eksik olan vitamini yerine koyma şeklindedir. Eksikliğin nedeni vitaminin sindirim yolundan emilememesi şeklindeyse  vitamin enjekte edilebilir. Sindirim sistemi bozukluğu veya enfeksiyonu gibi altta yatan nedenlerin tedavisi anemiyi geçirmeye yardımcı olabilir .

    Daha fazla bilgi için  Vitamin B12 vitamini ve Folat Eksikliği maddesine bkz.

  • Aplastik Anemiler

    Aplastik anemi, kemik iliğinde yapılan  tüm kan hücresi tiplerinin sayısında azalmayla karakterize  seyrek görülen bir hastalıktır. Normalde, kemik iliği vücudun normal işlev görmesi için yeterli sayıda yeni kırmızı (RBC) ve beyaz kan hücresi (WBC-lökosit) ve trombosit (platelet) imal etmektedir. Her bir hücre tipi kan dolaşımına girer ve belli bir zaman sonra ömrünü tamamlar.  Örneğin,  kırmızı kan hücrelerinin (RBC-eritrosit) normal  ömrü  yaklaşık 120 gündür. Kemik iliği ömrünü tamamlayanların yerine yeterli sayıda kan hücresi üretemezse anemi belirtileri dahil olmak üzere birçok belirtilerin oluşmasına yol açabilir.

    Aplastik anemi belirtileri aniden ortaya çıkabilir veya daha yavaş gelişebilir. Başlangıçta farklı anemi tiplerinde ortak görülen  kırmızı kan hücrelerinin sayısında azalmaya bağlı bazı genel belirtiler ortaya çıkabilir.  Bu belirtiler:

    • Bitkinlik, yorgunluk hissi
    • Enerji kaybı

    Aplastik anemide oluşan bazı ilave bulgular ve belirtiler trombositlerin sayısında azalmaya bağlı olarak görülür:

    • uzun süreli kanama  
    • sık burun kanamaları
    • dişeti kanamaları
    • kolayca morarma

    veya beyaz kan hücrelerindeki azalmaya bağlı olabilir:

    • enfeksiyonların sayı ve şiddet derecesinde artış

    Aplastik anemi nedenleri genellikle kan hücrelerinin üretiminden sorumlu kemik iliğinde  kök hücrelerin zedelenmesiyle ilişkilidir. Kemik iliği hasarıyla ilişkili ve aplastik anemiye yol açabilen faktörlerden bir bölümü:

    Nadiren, aplastik anemi, Fanconi anemisi gibi  kalıtsal (genetik) bir bozukluğa bağlıdır.

    Laboratuvar  Testleri
    Aneminin başlangıç testi olan tam kan sayımı (Hemogram) birçok anormal sonucu ortaya çıkartabilir:

    • Azalmış hemoglobin ve/veya hematokrit değerleri
    • Azalmış kırmızı (RBC) ve beyaz kan hücreleri (WBC)
    • Trombosit sayısında azalma  
    • Kırmızı kan hücre göstergeleri genellikle normaldir.
    • Formül lökosit lenfositler dışında kan hücrelerinin çoğunda azalma olduğunu gösterir.

    Aneminin tip ve nedenini belirlemeye yardımcı olan bazı ilave testler:

    • Retikülosit sayısı- genellikle düşüktür.  
    • Eritropoietin- aplastik anemide genellikle artmıştır.
    • Kemik iliği aspirasyonu tüm olgunlaşmış hücre tiplerinin sayısında azalma olduğunu gösterecektir..
    • Nedeni belirlemeye yardımcı olmak için hepatit, EBV, CMV enfeksiyon testleri
    • Arsenik (bir ağır metal) ve başka toksinlere ilişkin testler
    • Diğer nedenleri dışlama  açısından  demir testleri ve B12 vitamin testleri yapılabilir.
    • Nedenin otoimmün hastalık olup olmadığını belirlemek için ANA testi gibi antikor testleri yapılır.            

    Bir fizik muayene veya tam bir tıbbi öykü aplastik aneminin toksinler veya bazı ilaçlara (örn: kloramfenikol) maruz kalma veya öncesinde kanser tedavisi gibi olası nedenlerini ortaya çıkartabilir. Bazı aplastik anemi olguları kemik iliğinde geçici, bazıları ise kalıcı hasara neden olmaktadır. Tedavi nedene bağlıdır. Bazı toksinler veya ilaçlara maruz kalmayı azaltma veya ortadan kaldırma hastalığın geçmesine yardımcı olabilir. Kemik iliğini uyarmak, enfeksiyonları tedavi etmek veya otoimmun hastalıklarda bağışıklık sistemini baskılamak için ilaçlar verilebilir. Ağır olgularda kan nakilleri ve kemik iliği nakline gerek duyulabilir.

  • Hemolitik Anemiler

    Nadiren, anemi, kırmızı kan hücrelerinin (RBC) vaktinden önce yaşamlarının sonlanması  veya  yok edilmelerine neden olan sorunlara bağlı olmaktadır. Normalde kırmızı kan hücreleri kanda yaklaşık 4 ay yaşar. Hemolitik anemide, bu hücrelerin yaşam süreleri kısalmış, yalnızca birkaç güne inmiştir. Kemik iliği yok edilenlerin yerine hızla ve yeterli sayıda yeni kırmızı kan hücresi  oluşturamadığından, bu kan hücrelerinin sayısı azalır, sonuçta vücut dokularına oksijen temin etme kapasitesi azalır.   Bu, aneminin tipik belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olur:

    • güçsüzlük ve/veya yorgunluk  
    • enerji kaybı

    Nedene bağlı olarak farklı hemolitik anemi formları kronikleşebilir, yaşam boyunca gelişmesi uzun sürebilir. Akut bulgulara ve belirtilere neden olabilir. Çeşitli formları çok farklı belirti ve bulgulara sahip olabilir. Değişik anemi tiplerine ilişkin daha fazla bilgi için aşağıdaki tartışma maddelerine bkz.

    Hemolitik aneminin farklı nedenleri iki ana kategoride incelenir:

    • Kalıtsal formlarda bir kuşaktan diğerine geçen bir gen veya genler anormal kırmızı kan hücresi veya hemoglobin oluşumuna yol açmaktadır.
    • Kalıtsal olmayan faktörlerin neden olduğu edinsel formlar kırmızı kan hücrelerinin vaktinden önce yıkımına yol açmaktadır.

    Kalıtsal Hemolitik Anemi

    Kalıtsal hemolitik aneminin en sık görülen iki nedeni  orak hücreli anemi ve talasemidir (Akdeniz anemisi).

    Orak hücreli anemi küçük çaplı sorunlara neden olan bir karakteristik özelliğe (anne veya babanızdan  (sadece birinden) aldığınız mutasyona uğramış bir geni taşırsınız) veya ağır klinik sorunlara sahip bir "hastalığa"( anne ve babanızdan (her ikisinden) aldığınız mutasyona uğramış birer gen taşıdığınızda)  yol açmaktadır. Kırmızı kan hücrelerinin (RBC) şekli bozuktur, stabil değildir (hemolizeyol açar) ve kan damarlarını tıkayarak ağrı ve kansızlığa neden olabilmektedir. Özellikle yenidoğanlar taranır.  Bazen doğum öncesinde amniyotik sıvı numunelerinde  tarama testleri yapılır. Tanıyı doğrulamak için  değişik hemoglobin formları ile takip  testleri yapılabilir. Tedavi genellikle hastalık belirtilerinin tipi, sıklık ve şiddet derecesine göre düzenlenmektedir.

    Talasemi, kalıtsal bir hemoglobin üretim anormalliği olup demir eksikliğinde görülenlere benzer küçük kırmızı kan hücrelerinin oluşmasına neden olur. En ağır formunda kırmızı kan hücrelerinin ömrü kısalmıştır. Daha hafif formlarında anemi genellikle görülmez veya hafif seyreder . Rutin tam kan sayımında küçük kırmızı kan hücrelerinin bulunmasıyla saptanabilir. Bu genetik hastalık sıklıkla Akdeniz, Afrika ve Asya kökenli kişilerde bulunmaktadır. Üretimdeki kusur hemoglobinin alfa ve beta protein zincirlerinden biri veya her ikisini ilgilendirebilir.  Buna göre hastalık alfa veya beta talasemi olarak adlandırılmaktadır. Kişi kalıtsal yolla hem normal hem de beta talasemi genlerini aldığında "beta minör" formu oluşmaktadır. Belirti vermediği gibi yalnızca hafif bir kansızlığa neden olur. "Beta majör" formu  (kalıtsal yolla iki beta talasemi geninin alınmasına bağlı Cooley anemisi de denilen formu) ise daha ağır seyrettiği gibi hastada gelişme  sorunları, sarılık ve ağır anemiye yol açabilmektedir

    Hemolitik aneminin diğer daha az görülen tipleri:

    • Kalıtsal sferositoz - bir kan yayma preparatında görülebilen ve  anormal şekilli kırmızı kan hücrelerine neden olan formu
    • Kalıtsal eliptositoz- kan yayma preparatında  görülen anormal şekilli kırmızı kan hücrelerinin başka bir nedeni
    • Glukoz -6- fosfat dehidrogenaz ( (G6PD) eksikliği - G6PD, kırmızı kan hücrelerinin sağkalımı için gerekli bir enzimdir. Eksikliği, aktivitesini araştıran bir test ile tanınabilir.
    • Pirüvat kinaz yetersizliği- pirüvat kinaz kırmızı kan hücrelerinin sağkalımı için önemli başka bir enzimdir. Aktivitesini araştıran bir  testle eksikliği belirlenebilir..

    Laboratuvar testleri

    Bu kalıtsal formların bir bölümü hafif semptomlara sahip olabildiğinden rutin Tam kan sayımı (Hemogram) ve  kan yayma preparatıilk kez aneminin nedenlerine ait ipuçları sağlayan değişik anormal sonuçları ortaya çıkartabilmektedir. Daha sonra tanı koymak için genellikle hastalığı takip testleri uygulanmaktadır. Bu testlerin bir bölümü:

    • Hemoglobin elektroforezi gibi değişik hemoglobin formları için yapılan testler
    • DNA analizi- rutin olarak yapılmamakla birlikte değişik hemoglobin formları ve Akdeniz anemisine  tanı koymaya ve taşıyıcılıkdurumunu belirlemeye yardımcı olmak için bu test kullanılabilir.
    • G6PD testi- bu enzimin eksikliğini saptamak için kullanılır.
    • Osmotik frajilite testi- kırmızı kan hücrelerinin (RBC)  normalden daha frajil (kırılgan) olup olmadığını saptar, herediter sferositoz hastalığında bulunabilir.

     Bu genetik bozukluklar iyileştirilememekle birlikte sıklıkla anemi sonucu ortaya çıkan belirtiler gerektiğinde tedaviyle hafifletilebilir.

    Edinsel Hemolitik Anemi
    Edinsel hemolitik anemi formlarıyla ilişkili rahatsızlıklar ve faktörlerin bir bölümü aşağıda verilmiştir:

    •  

    Kronik rahatsızlıklara bağlı aneminin tedavisi genellikle altta yatan hastalığı belirlemeyi ve/veya iyileştirmeyi gerektirir. Durumu kısa sürede tedavi için kan nakilleri yapılabilir.

    •  
      • Kan nakli (transfüzyon) reaksiyonu-  Kan verici-alıcı uyumsuzluğu. Çok seyrek oluşmasına rağmen oluştuğunda ciddi komplikasyonları ortaya çıkabilir.
  • Kronik Hastalıkların Neden Olduğu Anemi

    Kronik (uzun süreli ) rahatsızlıklar kansızlığa neden olabilmektedir. Sıklıkla tam kan sayımı gibi bir rutin test anormal sonuçlar göstermedikçe kronik hastalıkların neden olduğu aneminin farkına varılamamaktadır. Altta yatan nedeni belirlemek için birkaç izlem testi kullanılabilmektedir. Birçok kronik hastalık anemiye neden olabilmektedir. Bazı örnekler :

    •  Böbrek hastalığı -Başlıca  böbrekler  tarafından yapılan eritropoietin hormonuna cevaben kemik iliğinde kan hücreleri üretilmektedir. Kronik böbrek hastalığı bu hormonun çok az miktarda üretilmesine ve anemiye neden olabilmektedir. Eritropoietin enjeksiyonlarıyla anemi tedavi edilebilmektedir.
    • İltihabi durumlar- Vücudun inflamatuar sistemini uyaran kronik hastalık varlığında kemik iliğinin eritropoietine yanıt verme yetisi azalmaktadır. Örneğin romatoid artrit (eklem romatizması : vücudun kendi eklemlerine saldırdığı ağır seyreden bir otoimmün eklem hastalığı) bu mekanizma ile anemiye neden olabilmektedir.
    • İltihaplı rahatsızlıklar gibi anemiye neden olabilen diğer hastalıklar kronik enfeksiyonları (örn: HIV veya  tüberküloz , Tbc), kanser ve sirozu  içermektedir..

    Tam kan sayımı ve kan yayma preparatı  gibi başlangıç testlerinde çıkan anormal sonuçları takiben altta yatan nedeni belirlemek için birkaç test kullanılabilir.  Bu testlerin bazıları aşağıdakileri içerebilir:

Makalenin kaynakları

DİKKAT : Bu makale burada alıntılanan kaynaklarla birlikte Lab Tests Online Editöryal İnceleme Kurulunun  toplu deneyimlerine dayanmaktadır.  Bu makale belli aralıklarla Editörler Kurulu tarafından gözden geçirilmekte olup  inceleme sonucu güncelleştirlebilmektedir. Alıntı yapılan her yeni kaynak listeye eklenecek ve kullanılmış orijinal kaynaklardan ayırt edilecektir.Bu Derlemede Kullanılmış Kaynaklar

 (Ağustos 2008) National Heart, Lung, Blood Institute, Diseases and Conditions Index. Anemia. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/anemia/anemia_whatis.html http://www.nhlbi.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(8 Nisan  2009 tarihinde güncelleştirilmiş) National Anemia Action Council. Anemia, Frequently Asked Questions. http://www.anemia.org/patients/faq/ through http://www.anemia.org. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(29 Mayıs 2008 tarihinde güncelleştirilmiş) National Anemia Action Council. Anemia Monograph. http://www.anemia.org/professionals/monograph/ through http://www.anemia.org. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

Harrison's Principles of Internal Medicine. 16th ed. Kasper D, Braunwald E, Fauci A, Hauser S, Longo D, Jameson JL, eds. McGraw-Hill, 2005 Pp 586-625.

Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 21st ed. McPherson RA and Pincus MR, eds. Philadelphia: 2007, Pp 504-539.

(23 Kasım  2008 tarihinde güncelleştirilmiş) MedlinePlus Medical Encyclopedia. Pernicious Anemia. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000569.htm. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(19 Mart 2009 tarihinde güncelleştirilmiş) Mayo Clinic: Anemia. Available online at http://www.mayoclinic.com/health/anemia/DS00321 http://www.mayoclinic.com. Accessed April 2009.

(20 Mart, 2009) Mayo Clinic: Vitamin Deficiency Anemia. Tests and Diagnosis. http://www.mayoclinic.com/health/vitamin-deficiency-anemia/DS00325/DSECTION=tests-and-diagnosis http://www.mayoclinic.com. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(27  Mart 2009) Mayo Clinic: Aplastic Anemia. Available online at http://www.mayoclinic.com/health/aplastic-anemia/DS00322 through http://www.mayoclinic.com. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(Şubat 2007) National Heart, Lung, Blood Institute: Pernicious anemia. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/prnanmia/prnanmia_what.html through http://www.nhlbi.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(Şubat 2009) National Heart, Lung, Blood Institute: Aplastic anemia. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/aplastic/aplastic_whatis.html through http://www.nhlbi.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren..

(Şubat 2009) National Heart, Lung, Blood Institute: Hemolytic anemia. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/ha/ha_whatis.html http://www.nhlbi.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(Şubat 2009) National Heart, Lung, Blood Institute: Sickle Cell anemia, diagnosis. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/Sca/SCA_Diagnosis.html http://www.nhlbi.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(Şubat  2009) National Heart, Lung, Blood Institute: Iron deficiency anemia. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/ida/ida_whatis.html http://www.nhlbi.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(Aralık  2007) National Heart, Lung, Blood Institute: Fanconi anemia. http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/fanconi/fanconi_whatis.html http://www.nhlbi.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren.

(Mayıs 2007) Genetic Home Reference: Paroxysmal Nocturnal Hemoglobinuria. http://ghr.nlm.nih.gov/condition=paroxysmalnocturnalhemoglobinuria http://ghr.nlm.nih.gov. Nisan 2009 tarihinden itibaren.Daha önceki derlemelerde kullanılan Kaynaklar

Clinical Chemistry: Theory, Analysis, Correlation. 3rd Edition. Lawrence A. Kaplan and Amadeo J. Pesce, St. Louis, MO. Mosby, 1996.

Clinical Hematology and Fundamentals of Hemostasis. Harmening D, ed. 3rd ed. Philadelphia: F. A. Davis Company; 1997.

Stiene-Martin EA, Lotspeich-Steininger C, Koepke J. Clinical Hematology: Principles, Procedures, and Correlations. 2nd ed. Philadelphia: Lippincott Company; 1998.