Diğer adları
Serum Glutamik-Piruvik Transaminaz
SGPT
Resmi adı
Alanin Aminotransferaz
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 5 Kasım 2017.
Bir Bakışta
Niçin Testi Yaptıracaksınız?

Karaciğer hasarını taramak için istenir.

Ne Zaman Testi Yaptıracaksınız?

Doktorunuz sizde karaciğer bozukluğuna ait belirtiler olduğunu düşündüğünde isteyebilir.

Gerekli Numune Nedir?

Kolunuzdaki bir venden kan numunesi alınır.

Test için Hazırlık Gerekir mi?

Hayır

Ne test edilmektedir?

ALT çoğunlukla karaciğerde ve daha az miktarlarda da böbrekler, kalp ve kaslarda bulunan bir enzimdir. Normal şartlarda kandaki ALT düzeyleri düşüktür. Karaciğer hasar gördüğünde karaciğer hasarının daha bariz semptomları olan sarılık (göz ve derinin sararması) genellikle ortaya çıkmadan önce ALT kan dolaşımına salınır

Karaciğer karın bölgesinin sağ üst tarafında yerleşik yaşamsal bir organdır. Vücudun birçok önemli işlevini etkiler. Karaciğer vücudun besleyici maddeleri işlemesine yardımcı olur, yağları sindirebilmek için safra ve kan pıhtılaşma faktörleri gibi birçok önemli proteini ürettiği gibi toksik potansiyeli olan toksik maddeleri vücudun kullanabildiği veya atabildiği zararsız maddelere parçalar.

Birçok hastalık karaciğer hücrelerine zarar verebilerek ALT düzeylerinin yükselmesine yol açmaktadır. Test en çok hepatite, karaciğere toksik ilaçlar ve başka maddelere bağlı hasarın tespitinde yarar sağlamaktadır. Ancak ALT tamamen karaciğere spesifik olmadığı gibi vücudun diğer kısımlarını da etkileyen dürümlarda ALT düzeylerinin hafif -orta derecede arttığı görülebilmektedir.

Test için numune nasıl toplanır?

Koldaki bir venden kan alınır

Numunenin kalitesinden emin olmak için herhangi bir test hazırlığına gerek var mı?

Test için hazırlık yapmak gerekmez

Accordion Title
Sık Sorulan Sorular
  • Nasıl kullanılır?

    Karaciğer hasarını saptamak için tipik olarak alanin aminotransferaz (ALT) kan testi kullanılmaktadır. Sıklıkla aspartat aminotransferaz (AST) ile veya karaciğer panelinin bir bölümü olarak veya karaciğer hastalığını taramak veya tanınmasına yardımcı olmak için istenir. ALT, AST’ye göre daha spesifik olmakla birlikte AST ve ALT’nin en önemli testler olduğu düşünülmektedir. Bazen AST doğrudan ALT ile karşılaştırılır ve AST/ALT oranı hesaplanmaktadır. Karaciğer hasarının nedenleri arasında ayrım yapmak için bu oran kullanılabilir.

    Hangi tip karaciğer hastalığının mevcut olduğunu belirlemeye yardımcı olmak için ALT değerleri sıklıkla alkalen fosfataz (ALP) , total protein ve bilirübin gibi diğer testlerin sonuçlarıyla karşılaştırılmaktadır.

    Karaciğer hastalığı olanların tedavisini takip etmek, tedavinin işe yarayıp yaramadığını anlamak için sıklıkla ALT testi yapılır. Bu amaçla yalnız başına veya diğer testlerle birlikte istenebilir.

  • Ne zaman istenir?

    Doktorunuz karaciğer bozukluğu semptomları olan kişileri değerlendirmek için genellikle bir ALT testini (ve birkaç başka testi de) ister. Bu semptomların bir bölümü:

    • Güçsüzlük, bitkinlik
    • İştahsızlık
    • Bulantı, kusma
    • Karında şişkinlik veya ağrı
    • Sarılk
    • Koyu renkli idrar, açık renkli dışkı
    • Kaşınmalar

    Karaciğer hastalığı riski artmış kişiler için yalnız başına veya diğer testlerle birlikte ALT de istenebilir. Bazı örnekler:

    • Hepatit virüslerine maruz kalma öyküsü olanlar
    • Alkolikler
    • Ailelerinde karaciğer hastalığı öyküsü olanlar
    • Karaciğere zararlı olabilen ilaçları kullanan kişiler
    • Aşırı kilolu veya diyabetliler

    Bitkinlik veya enerji kaybı gibi hafif derecede semptomları olan kişilerin kronik karaciğer hastası olmadığından emin olmak için ALT testi yapılabilir. Karaciğer hastalığı olan kişilerin tedavisini takip için ALT kullanıldığında düzenli aralıklarla ALT testi istenebilir.

  • Test sonucu ne anlama gelir?

    Çok yüksek ALT düzeyleri (normalin üst sınırının 10 katından daha yüksek) genellikle akut hepatite ve sıklıkla bir viral enfeksiyona bağlıdır.Akut hepatitte ALT düzeyleri genellikle yaklaşık 1-2 ay yüksek düzeylerde kalmakta normale dönmesi 3-6 ay gibi uzun bir zaman dilimini kapsayabilmektedir. Karaciğere toksik ilaçlara veya başka maddelere maruz kalma ve yine karaciğere gelen kan akımında azalmaya (iskemi) neden olan bozukluklar sonucu ALT düzeyleri belirgin derecede yükselebilmektedir.

    Kronik hepatitte ALT değerleri genellikle o kadar yüksek düzeylere ulaşmamakta sıklıkla normalin üst sınırınını 4 katından daha düşük düzeylere çıkmaktadır. Bu durumda ALT düzeyleri sıklıkla normal ve hafifçe yüksek değerler arasında değişmekte olduğundan doktorlar tipik olarak belli bir seyir takip edip etmediğini anlamak için sıklıkla ALT testi isteyecektir. ALT’nin orta derecede yükseldiği diğer nedenler arasında safra kanallarının tıkanması, siroz (genellikle kronik hepatit veya safra kanalı tıkanıklığı sonucu) ve karaciğer tümörleri sayılır.

    Karaciğer hastalıkları tiplerinin çoğunda ALT düzeyi AST’den daha yüksektir. AST/ALT oranı ise daha düşük olacaktır. Az sayıda istisnai olgu mevcuttur. Alkolik hepatit, siroz ve kas zedelenmesinde genellikle AST/ALT oranı artmaktadır.

    ALT sıklıkla bir AST testiyle birlikte veya karaciğer panelinin bir bölümü olarak test edilmektedir.

  • Bilmem gereken başka bir şey var mı?

    Kas dokusu içine aşı yapılması, ilaç verilmesi veya zorlu egzersiz ALT düzeylerini yükseltebilmektedir.

    Birçok ilaç, ilaç alanların çok küçük bir yüzdesinde karaciğer hasarına neden olarak ALT düzeylerini yükseltebilmektedir. Bu, hem reçeteye tabi ilaçlar hem de bazı “doğal” sağlık ürünleri için de doğrudur. Yüksek ALT sonucu çıktığında doktorunuza kullanmakta olduğunuz ilaçlar ve sağlık katkıları hakkında bilgi verdiğinizden emin olun. Çok fazla abur cubur yemek de karaciğer hasarına neden olarak ALT’de hafif artışlara yol açabilmektedir. Normal beslenme ritmine geçildiğinde karaciğer hasarı düzelecektir.

  • Karaciğerin rahatsızlıkları dışında başka hangi rahatsızlıklar ALT’nin artmasına neden olabilmektedir?

    AST ‘ye göre ALT karaciğer için daha spesifik olduğundan vücudun diğer bölgelerini etkileyen hastalıkların daha az etkisi altında kalmaktadır. Örneğin kalp ve iskelet kası gibi karaciğer dışındaki diğer organlara travma da ALT’de hafif derecede yükselmelere neden olabilmektedir. Örneğin akut pankreatit ve kalp krizlerinde, ALT’de hafif artışlar görülebilmektedir.

  • Diğer karaciğer testleri nelerdir?

    Ayrıntılı bir fizik muayene ve hastanın tıbbi öyküsünün değerlendirilmesinden sonra karaciğer hasarına neden olduğundan kuşkulanılan etkene göre hasta takibi için birkaç başka testler de yapılabilir. Bu testlerden bir bölümü:

     

    • Hepatit A, B ve C testleri
    • Karaciğere toksik ilaçlar ve maruz kalınan diğer maddelerin test edilmesi (Kötüye Kullanılan ilaçların Test edilmesi ve Dozaşımı Testinin Aciliyeti)
    • Etanol düzeyi
    • Wilson hastalığı için bakır and seruloplazmin testi
    • Demir testleri ve herediter hemakromatoz için genetik testler
    • Karaciğer biyopsisi
Kaynakça

 

Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Burtis CA, Ashwood ER and Bruns DE, eds. 4th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier Saunders; 2006, Pp 604-606.

 

Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL eds, (2005) Harrison's Principles of Internal Medicine, 16th Edition, McGraw Hill, Pp 1811-1815.

 

Pagana K, Pagana T. Mosby's Manual of Diagnostic and Laboratory Tests. 3rd Edition, St. Louis: Mosby Elsevier; 2006, Pp 40-42.

 

Clarke, W. and Dufour, D. R., Editors (2006). Contemporary Practice in Clinical Chemistry, AACC Press, Washington, DC, Pp 270-271.

 

Carey, W (January 1, 2009) Approach to the Patient with Liver Disease: A Guide to Commonly Used Liver Tests, Cleveland Clinic. Available online at http://www.clevelandclinicmeded.com/medicalpubs/diseasemanagement/hepatology/guide-to-common-liver-tests/ through http://www.clevelandclinicmeded.com. Accessed February 2010.

 

Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 21st ed. McPherson RA and Pincus MR, eds. Philadelphia: 2007, Pp 268-269.

 

(2000) Dufour, DR et al. National Academy of Clinical Biochemistry Standards of Laboratory Practice: Laboratory Guidelines for Screening, Diagnosis and Monitoring of Hepatic Injury http://www.aacc.org/SiteCollectionDocuments/NACB/LMPG/hepatic/hepatic_combined.pdf#page=3 through http://www.aacc.org. Accessed February 2010.

 

(March 15, 2005) Giboney, P. Mildly Elevated Liver Transaminases in the Asymptomatic Patient. Am Fam Physician 2005; 71:1105–10. Available online at http://www.aafp.org/afp/2005/0315/p1105.html through http://www.aafp.org. Accessed February 2010.

 

(Feb 22, 2009) MedlinePlus Medical Encyclopedia: ALT. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003473.htm. Accessed February 2010.

 

Önceki gözden geçirmede kullanılan kaynaklar

 

Pagana K, Pagana T. Mosby's Manual of Diagnostic and Laboratory Tests. St. Louis: Mosby; 1998.