Diğer adları
Serum glutamik-oksaloasetik transaminaz
SGOT
Aspartat transaminaz
AST/ALT oranı
Resmi adı
Aspartat aminotransferaz
Bu makalenin en son gözden geçirilme tarihi
Bu makalenin en son değiştirilme tarihi 5 Kasım 2017.
Bir Bakışta
Niçin Testi Yaptıracaksınız?

Karaciğer hasarını saptamak veya karaciğer hastalığına  tanı koymaya yardımcı olmak için bu test yapılır.

Ne Zaman Testi Yaptıracaksınız?

Doktorunuz  sizde karaciğer bozukluğu belirtileri olduğunu düşündüğünde bu test yapılır.

Gerekli Numune Nedir?

Kol damarınızdan alınan kan örneği kullanılır.

 

Test için Hazırlık Gerekir mi?

Test için hazırlık yapmak gerekmemektedir.

 

Ne test edilmektedir?

Aspartat aminotransferaz (AST) vücut hücrelerinde, en çok kalp ve karaciğerde daha az oranda böbrekler ve kaslarda bulunan bir  enzimdir.  Sağlıklı bireylerde kanda AST düşük düzeylerdedir. Karaciğer veya kas hücreleri hasarlandığında kana AST salınır. Böylece AST karaciğer hasarını saptayan yararlı bir testtir.

Karaciğer karnın sağ üst  bölgesinde yerleşik yaşamsal bir organdır. Vücudun birçok yeni fonksiyonuna katılır. Karaciğer vücudun besleyici maddelerinin işlenmesini sağlar  ve yağları sindirmek için safra imal eder. Kan pıhtılaşma faktörleri gibi önemli proteinleri üretir ve potansiyel olarak toksik maddeleri vücudun kullanıp elimine ettiği zararsız maddelere parçalar.

Birçok rahatsızlık karaciğer hücrelerinin zarar görmesine ve AST düzeylerinin yükselmesine neden olabilir. Test en çok hepatite, karaciğere toksik ilaçlara, siroza ve alkolizme bağlı karaciğer hasarını saptamada yarar sağlamaktadır. Ancak AST karaciğere özel olmayıp vücudun diğer kısımlarını olumsuz etkileyen hastalıklarda artabilmektedir.

Test için numune nasıl toplanır?

Bir kol damarınızdan alınan kan örneği kullanılır.

Numunenin kalitesinden emin olmak için herhangi bir test hazırlığına gerek var mı?

Test için hazırlık yapmak gerekmez

 

Accordion Title
Sık Sorulan Sorular
  • Nasıl kullanılır?

    Karaciğer hasarını saptamak için genellikle  aspartat aminotransferaz (AST) testi kullanılmaktadır.  Sıklıkla başka bir  karaciğer enzim testi olan, alanin aminotransferaz (ALT)  ile birlikte veya  karaciğer bozukluklarını araştırmak ya ya da tanı koymaya yardımcı  olmak için kullanılan karaciğer panelinin bir bölümü olarak  istenir.  ALT, AST’ye göre daha spesifik olmasına rağmen AST ve  ALT’nin karaciğer hasarını saptamaya yönelik en önemli testlerden ikisi olduğu düşünülür. Ara sıra AST doğrudan ALT ile karşılaştırılır ve AST/ALT oranı hesaplanır. Karaciğer hasarının farklı nedenleri arasında ayrım yapmak üzere bu oran kullanılabilir.

    Hangi tip karaciğer hastalığının mevcut olduğunu belirlemek için AST  düzeyleri sıklıkla alkalen fosfataz (ALP), total protein ve bilirubin  testlerinin sonuçlarıyla karşılaştırılır.

    Karaciğer hastalığı olan kişilerin tedavisini takip için  sıklıkla AST ölçülmektedir. Bu test bu amaçla ya yalnız başına veya diğer testlerle birlikte istenebilir.

    Bazen karaciğere toksisite potansiyeli olan ilaçları alan kişileri izlemek için de AST kullanılabilmektedir. AST düzeyleri artarsa hasta başka bir ilaç tedavisine alınabilir.

  • Ne zaman istenir?

    Karaciğer bozukluğu, belirtiler ive bulguları olan kişileri değerlendirmek için diğer birkaç testle birlikte AST istenir:

    • Güçsüzlük, bitkinlik
    • İştahsızlık
    • Bulantı, kusma
    • Karında şişkinlik ya ya da ağrı
    • Sarılık  
    • Koyu renkli idrar, açık renkli dışkı
    • Kaşıntı (pruritis)

    Karaciğer hastalığı riski artmış kişiler için yalnız başına veya diğer testlerle birlikte AST de istenebilir. Bazı örnekler:

    Yorgunluk gibi hafif yakınmaları olan kişilerde, kronik karaciğer hastalığı olmadıklarından emin olmak   ALT testi yapılabilir.

    Karaciğer hastalığı olan hastaların tedavisini takip için AST kullanıldığında tedavinin etkili olup olmadığını belirlemek için tedavi süresince düzenli aralıklarla AST testi istenebilir.

  • Test sonucu ne anlama gelir?

    Normalde kandaki AST düzeyleri düşük seviyededir.

    Çok yüksek AST düzeylerinin (normalin üst sınırının 10 katından fazla)  nedeni genellikle akut  hepatite,  sıklıkla bir  virus enfeksiyonuna bağlıdır. Akut hepatitte AST düzeyleri genellikle yaklaşık 1-2 ay  yüksek düzeylerde kalmakta normale dönmesi 3-6 ay alabilmektedir. İlaçlara ve karaciğerin  toksik maddelere maruziyeti sonucu ve yine karaciğere gelen kan akımında azalmaya neden olan (iskemi) hastalıklarda AST düzeyleri belirgin derecede yükselebilmektedir.

    Kronik hepatitte,  AST düzeyleri genellikle o kadar yüksek olmayıp normalin üst sınırının 4 katından düşüktür. AST sıklıkla normal ve hafifçe artmış düzeyler arasında gidip geldiğinden AST seyrini belirlemek için doktorlar tipik olarak sık sık AST testi isteyecektir. Özellikle safra kanalları tıkanmışsa,  sirozda ve bazı karaciğer kanserleri gibi bazı karaciğer hastalıklarında bu çeşit ılımlı yükselişler görülebilmektedir. Kalp krizleri  sonrasında kas hasarında da ALT’ye göre  çok  yüksek oranda olmak üzere  AST’de yükselebilmektedir.

    Karaciğer hastalığı tiplerinin çoğunda  ALT düzeyi  AST’ye oranla daha yüksektir. Bu hastalıklarda AST/ALT oranı düşecektir. Birkaç istisna mevcuttur. Alkolik  hepatitte, sirozda, akut hepatitin ilk bir –iki günü içinde veya safra kanalı hasarında AST/ALT oranı genellikle yükselmektedir.

    AST testi sıklıkla ALT testiyle birlikte veya bir karaciğer panelinin bileşeni olarak yapılmaktadır. Diğer karaciğer testleriyle ilişkili olarak AST sonuçları hakkında daha fazla bilgi için  Karaciğer paneli  makalesine bkz .

     

  • Bilmem gereken başka bir şey var mı?

    Gebelikte AST düzeyleri azalabilmektedir.

    Kas içine ilaç enjeksiyonu veya aşılar, hatta zorlu egzersizler de AST düzeylerini yükseltebilmektedir.

    Seyrek görülen olgularda bazı ilaçlar karaciğer veya kaslara zarar verebilerek AST düzeylerini yükseltebilmektedir. Hem reçeteye tabi ilaçlar hem de bazı “doğal” sağlık ürünleri kullanımında da  nadiren AST  yükselebilmektedir. Doktorunuza almakta olduğunuz tüm ilaçlar ve sağlığa katkı ürünlerinden söz ettiğinizden emin olun.

  • Karaciğer sorunları dışında başka hangi hastalıklar AST artışına neden olabilmektedir ?

    Kalp ve iskelet kası gibi diğer organları olumsuz etkileyen hastalıklar AST’nin yükselmesine neden olabilmektedir. Zorlu egzersizler, kas hasarı veya akut pankreatit  ve kalp atakları  benzeri hastalıklarda  da AST’de hafif -orta derecede yükselmeler görülebilmektedir.

  • Karaciğer hasarının nedenini belirlemeye yardımcı olmak için başka hangi testler kullanılabilir ?

    Ayrıntılı bir fizik muayene ve hastanın tıbbi öztgeçmişinin değerlendirilmesinden sonra  karaciğer hasarında kuşkulanılan nedene bağlı olarak başka izlem testleri yapılabilir. Bu testlerin bir bölümü:

     

Kaynakça

(Updated Feb. 8, 2015) MedlinePlus Medical Encyclopedia. AST. Available online at https://medlineplus.gov/ency/article/003472.htm. Accessed 8/15/2016.

(Updated Jul. 15, 2014.) Mayo Clinic. Liver disease. Available online at http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/liver-problems/basics/definition/con-20025300. Accessed 8/15/2016.

(January 2015) Karim, S. et. al. Correlation between Aminotransferase Ratio (AST/ALT) and Other Biochemical Parameters in Chronic Liver Disease of Viral Origin. Delta Medical College Journal. Available online at http://imsear.hellis.org/handle/123456789/172619. Accessed 8/15/2016.

 

Pagana K, Pagana T. Mosby's Manual of Diagnostic and Laboratory Tests. St. Louis: Mosby; 1998.

Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Burtis CA, Ashwood ER and Bruns DE, eds. 4th ed. St. Louis, Missouri: Elsevier Saunders; 2006 Pp 604-606.

Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL eds, (2005) Harrison's Principles of Internal Medicine, 16th Edition, McGraw Hill, Pp 1811-1815.

Pagana K, Pagana T. Mosby's Manual of Diagnostic and Laboratory Tests. 3rd Edition, St. Louis: Mosby Elsevier; 2006, Pp 126-129.

Clarke, W. and Dufour, D. R., Editors (2006). Contemporary Practice in Clinical Chemistry, AACC Press, Washington, DC Pp 270-271.

Carey, W (January 1, 2009) Approach to the Patient with Liver Disease: A Guide to Commonly Used Liver Tests, Cleveland Clinic. Available online at http://www.clevelandclinicmeded.com/medicalpubs/diseasemanagement/hepatology/guide-to-common-liver-tests/. Accessed February 2010.

Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 21st ed. McPherson RA and Pincus MR, eds. Philadelphia: 2007, Pp 268-269.

(2000) Dufour, DR et al. National Academy of Clinical Biochemistry Standards of Laboratory Practice: Laboratory Guidelines for Screening, Diagnosis and Monitoring of Hepatic Injury. Available online at http://www.aacc.org/SiteCollectionDocuments/NACB/LMPG/hepatic/hepatic_combined.pdf#page=3. Accessed February 2010.

(March 15, 2005) Giboney, P. Mildly Elevated Liver Transaminases in the Asymptomatic Patient. Am Fam Physician 2005; 71:1105–10. Available online at http://www.aafp.org/afp/2005/0315/p1105.html. Accessed February 2010.

(Feb 23 2009) MedlinePlus Medical Encyclopedia: AST. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003472.htm. Accessed February 2010.

Nyblom, H. et. al. (July 2004.) High AST/ALT Ratio May Indicated Advanced Alcoholic Liver Disease Rather Than Heavy Drinking. National Center for Biotechnology Information PubMed. Available online at http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15208167. Accessed September 2013.

AST. (Updated Jan. 21, 2013.) MedlinePlus Medical Encyclopedia. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003472.htm. Accessed September 2013.